Οι μέρες μικραίνουν, η θερμοκρασία πέφτει και μαζί αλλάζουν σταδιακά και οι καθημερινές μας συνήθειες. Αρκετοί παρατηρούν αυτή την εποχή ότι πεινούν περισσότερο ή αναζητούν συχνότερα πιο χορταστικά και «ζεστά» φαγητά.
Είναι όμως πραγματική αυτή η αλλαγή;
Η επιστημονική απάντηση δεν είναι ένα ξεκάθαρο «ναι». Υπάρχουν ενδείξεις ότι η πρόσληψη τροφής, η φυσική δραστηριότητα και το σωματικό βάρος παρουσιάζουν κάποιες εποχικές μεταβολές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας βιολογικός «διακόπτης» που ξαφνικά αυξάνει την πείνα μας.
Τρώμε περισσότερο όταν κρυώνει ο καιρός;
Η ενεργειακή πρόσληψη φαίνεται ότι μπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερη κατά τους ψυχρότερους μήνες, ενώ υπάρχουν και πειραματικά δεδομένα που δείχνουν ότι το ψυχρότερο περιβάλλον, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, μπορεί να επηρεάσει το πόσο τρώμε.
Οι διαφορές όμως στην καθημερινή ζωή είναι συνήθως μικρές και δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Άλλωστε, σήμερα περνάμε μεγάλο μέρος της ημέρας σε χώρους με ελεγχόμενη θερμοκρασία. Επομένως, η εξήγηση δεν μπορεί να είναι απλώς «κάνει κρύο, άρα πεινάμε περισσότερο».
Τι ρόλο παίζει το γεγονός ότι μικραίνει η μέρα;
Το φυσικό φως αποτελεί σημαντικό ρυθμιστή του κιρκάδιου ρυθμού μας. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ φωτός, ύπνου, ορμονών και όρεξης στον άνθρωπο είναι αρκετά σύνθετη.
Δεν έχουμε επαρκή στοιχεία για να υποστηρίξουμε την απλή εξήγηση ότι «μικραίνει η μέρα, αλλάζουν οι ορμόνες της πείνας και τρώμε περισσότερο». Το φως πιθανότατα αποτελεί ένα κομμάτι της εικόνας, όχι όμως ολόκληρη την εξήγηση.
Μήπως τελικά αλλάζει περισσότερο η καθημερινότητά μας;
Καθώς οι ημέρες μικραίνουν και ο καιρός αλλάζει, μπορεί να περνάμε περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους, να περπατάμε λιγότερο και να περιορίζουμε ορισμένες δραστηριότητες.
Έτσι, μπορεί να συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο μικρές αλλαγές: να τρώμε λίγο περισσότερο και να κινούμαστε λίγο λιγότερο.
Σε βάθος χρόνου, αυτό μπορεί να συμβάλει στις μικρές εποχικές μεταβολές του σωματικού βάρους που έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένους πληθυσμούς.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Αν παρατηρείτε ότι η όρεξή σας έχει αυξηθεί, δεν σημαίνει ότι κάτι έχει «χαλάσει» στον μεταβολισμό σας ούτε ότι χρειάζεται να περιορίσετε περισσότερο το φαγητό.
Πιο χρήσιμο είναι να κοιτάξετε τη συνολική εικόνα: έχει μειωθεί η καθημερινή σας κίνηση; Έχουν αλλάξει οι ώρες των γευμάτων ή του ύπνου; Τα γεύματά σας εξακολουθούν να περιλαμβάνουν επαρκή πρωτεΐνη και τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες;
Η διατήρηση μιας σταθερής δομής στα γεύματα και της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας έχει μεγαλύτερη αξία από την προσπάθεια να «πολεμήσουμε» την πείνα.
Τελικά, πεινάμε περισσότερο;
Ίσως λίγο αλλά όχι όλοι και όχι για τον ίδιο λόγο.
Η θερμοκρασία και το φυσικό φως μπορεί να παίζουν κάποιο ρόλο, αλλά παράλληλα αλλάζουν η κίνηση, το πρόγραμμα και οι διατροφικές μας συνήθειες.
Πιθανότατα, λοιπόν, δεν υπάρχει ένας μοναδικός μηχανισμός, αλλά ένας συνδυασμός μικρών βιολογικών και συμπεριφορικών αλλαγών.
Και αν μαζί με την αλλαγή της εποχής αλλάζει λίγο και η όρεξή μας, δεν χρειάζεται να ανατρέψουμε τη διατροφή μας. Αρκεί να την προσαρμόσουμε στη νέα καθημερινότητα.
